MySpace.com ერთ დროს სოციალური რევოლუციის ერთ-ერთი პირველი მერცხალი იყო ინტერნეტში. შემდეგ სოციალურმა ქსელმა არნახულ წარმატებას მიაღწია და 100 მილიონ მომხმარებელს გადააბიჯა, რითაც ყველაზე დიდი სოციალური ქსელი გახდა ისტორიაში.

წარმატების შედეგად MySpace-ს შემქმნელმა და სოციალური ქსელის ყველა წევრის “მეგობარმა”, ტომ ანდერსონმა სოციალური ქსელი რუპერტ მერდოკის News Corporation-ს მიჰყიდა სოლიდურ ფასად. MySpace სოციალური ვების უძლიერესი მოთამაშე გახდა.

რამოდენიმე დღის წინ MySpace.com-ს მორიგმა CEO-მ ოუენ ვან ნატამ, სულ რაღაც ცხრა თვიანი მოღვაწეობის შემდეგ თანამდებობიდან გადადგა. ვან ნატას წასვლამ გიგანტის გადარჩენის იმედები უკანასკნელ ოპტიმისტებსაც კი მოუკლა. MySpace ტრიუმფის შემდეგ მესამე წელიწადია გაკოტრებისკენ რეკორდული სიჩქარით მიექანება. News Corp.-ის მფლობელობაში MySpace-ს გადასვლის შემდეგ ინტერნეტში რაღაც მოხდა რამაც ქსელი სასიკვდილო ვირაჟში გაუშვა. ეს “რაღაც” კერძოდ Facebook იყო, რომელმაც MySpace-ს სოციალური ქსელის ნიშა წაართვა. (სრულად…)

დღეს გადავწყვიტე გაგიზიაროთ რამოდენიმე  საინტერესო ადამიანის, საინტერესო ბლოგების მისამართები. ისინი სფეროში წამყვანი ექპერტები არიან და შესაძლებელია იცით კიდევაც ამ ბლოგების უმრავლსესობა (ან ყველა), თუმცა იმედია ყველა აღმოაჩენს ამ პოსტში რაიმე ახალს.

Seth Godin -ცნობილი ავტორი და ბლოგერი.

მას ეკუთვნის ისეთი ცნებები მარკეტინგში როგორიც არის ტვ-ინდუსტრიული კომპლექსი, Permission marketing და Purple Cow.

სეთი კონკრეტულად სოციალურ მედია ან ინტერნეტ მარკეტინგზე არ წერს, თუმცა მისი კონცეპტების უმრავლესობა ძალიან სასარგებლოა ამ სფეროსთვის. ასევე ბევრი თეორია სოც. მედია მარკეტინგში, ზუსტად სეთის იდეებიდან არის წარმოქმნილი.

http://sethgodin.typepad.com/

David Meerman Scott – ავტორი, ბლოგერი, კონსულტანტი, Public speaker

ავტორი წიგნისა – New Rules of Marketing & PR, ასევე ცნობილი Gobbledygook Manifesto-ს რომელიც კომპანიების მიერ პრეს-რელიზებში და რეკლამებში გამოყენებულ “უაზროაზრიან” ტექსტებს აკრიტიკებს.

სეთ გოდინისგან განსხვავებით დეივიდი მეერმან სკოტი ინტერნეტ მარკეტინგზე არის ორიენტირებული. მისი წიგნიც New Rules of Marketing & PR, ფაქტიურად მისი ბლოგ ჩანაწერების და კომენტარებში გამართული დებატების შედეგია.

http://www.webinknow.com/

Charlene Li და Josh Bernoff – Forrester Research-ის ანალისტები, 2008 წლის ბესტსელერის Groundswell-ს ავტორები.

Charlene Li და Josh Bernoff -ის Groundswell ჩემი აზრით საუკეთესო წიგნია დღესდღეობით, როდესაც საქმე მიდის სოც. მედია მარკეტინგის თეორიაზე. აქ  კომპაქტურად მიმოხილულია მთელი თეორია, განხილულია კონკრეტული მაგალითები და სტრატეგიები. ბევრზე მეტყველებს Forrester Research-ის რეპუტაციაც.

მათი ბლოგიც არანაკლებ საინტერესოა. ისინი სოც. მედიასთან დაკავშირებულ ტრენდებზე აკეთებენ აქცენტს და განიხილავენ მომხმარებელთა ქცევის ცვილილებებს.

http://blogs.forrester.com/groundswell/

და დღეისათვის ბოლო, Paul Gillin – წარსულში ტექ. ჟურნალისტი რომელმაც ბოლო წლებში სოც. მედია მარკეტინგზე გადაერთო.

აღსანიშნავი ნაშრომია New Influencers, სადაც ვრცლად განხილულია ბლოგერების გავლება მომხმარებლებზე, ბლოგერებთან ურთიერთობის წესები და სტრატეგიები.

ზოგადად Paul კონცენტრირებულია ბლოგებზე და ბლოგერებზე, სოც. მედიის სხვა სფეროებსაც წააწყდებით მის პოსტებში.

http://gillin.com/blog/

Enjoy.

როდესაც კომპანია ინტერნეტში ფეხის მოდგმის გადაწყვეტილებას იღებს, ყველაზე დიდი შეკითხვა არის: “სად?”. ის რომ ვებ-გვერდი სადაც კომპანიის ისტორია და საკონტაქტო ინფორმაციაა, საკმარისი აღარ არის ყველამ იცის. თუმცა როდესაც დგება საკითხი თუ რომელ სოციალურ ქსელში თუ ინტერნეტ მედიაში უნდა იყოს კომპანია წარდგენილი მენეჯმენტს პასუხი ყოველთვის არ აქვს. ზოგი ცდილობს იყოს ყველგან (თუმცა ეს დღევანდელ პირობებში შეუძლებელია), ზოგი ცდილობს მოიცვას ყველაზე პოპულარული community-ბი, ზოგიც უბრალოდ სხვა კომპანიების მაგალითს მიჰყვება და მისი ქმედებების იმიტაციას ახდენს.

დღეს-დღეობით, ჩვენ გაგვაჩნია უამრავი ინტერნეტ-მედიის სახეობები, და კიდევ უფრო მეტი ვებ-გვერდები რომლებიც ასეთ სერვისებს გვთავაზობს. კომპანიას შეუძლია ჰქონდეს პროფილი Facebookში, MySpaceში ან Twitterში, მონაწილეობდეს ფორუმებში, ჰქონდეს თავისი კორპორატიული ბლოგი(ები), ან სულაც ჰქონდეს საკუთარი ფორუმი ან სოციალური ქსელი… სიის გაგრძელება უსასრულოდ შეიძლება.

ბევრი კომპანია დღეს ინტუიციას ან სხვის გამოცდილებას ენდობა და ხშირად ცდება კიდევაც. საბედნიეროდ, ინტერნეტ მარკეტინგის ექსპერტებმა შეიმუშავეს რამოდენიმე მეთოდი სწორი არჩევანის გასაკეთებლად. თითქმის ყველა ასე თუ ისე ცნობილ ავტორს თავისი მეთოდი გააჩნია, რომლებიც ზოგჯერ, რადიკალურად განსხვავდება ერთმანეთისგან მიდგომითა და თანმიმდევრობით. ჩემი პერსონალური ფავორიტი, Forrester Researchის ანალიტიკოსების, Charlaine Li და Josh Bernoff-ის მიერ შემუშავებული P.O.S.T. მოდელია, რომელსაც მოკლედ აღვწერ ქვემოთ.

People – ადამიანები. არასოდეს უნდა დაგვავიწყდეს თუ ვისთვის ვაკეთებთ ამ ყველაფერს . ბიზნესის პოტენციურ კლიენტებს გადამწყვეტი როლი აქვთ ინტერნეტ კამპანიის წარმატებაში. თუ კი თქვენი კლიენტები 65 წელს გადაცილებული პირებია, არამგონია Facebook (რომელსაც 200 მილიონი + მომხმარებელი ჰყავს) თქვენთვის შესაფერისი იყოს. უფრო დეტალურად ამ ფაქტორზე მე უკვე ვიასუბრე პოსტში “მომხმარებლის სოციალური ტექნოგრაფიული პროფილი”

Objective – მიზანი. ბევრი კომპანია ინტერნეტში მოქმედებას მხოლოდ იმიტომ იწყებს, რომ ამას ყველა აკეთებს. კომპანიებს არ გააჩნიათ რაიმე კონკრეტული მიზანი. შედეგი? ნული – რადგანაც იმას ვერასოდეს მიაღწევ, რისთვისაც არ იღწვი.

Strategy – სტრატეგია. დასახული მიზანი კარგია, თუმცა ის არაფერია თუ მისკენ სამოძრაო გეგმას არ შევიმუშავებთ. უნდა შემუშავდეს კონკრეტული ქმედებები, რომლებიც კონკრეტულ შედეგებს მოგვიტანს, რომელიც თავის მხრივ Objective-თან დაგვაახლოვებს.

Technology – ტექნოლოგია. დიახ, მისი არსებობის შესახებ ჩვენ ყველაზე ბოლოს უნდა ვიფიქროთ. მენეჯერთა უმთავრესი შეცდომა არის ჯერ ტექნოლოგიაზე ფიქრი და შემდეგ ამ ტექნოლოგიაზე ყველაფერი დანარჩენის მორგება, მაგ.: N-ს მოსწონს ბლოგერობა, ამიტომაც ის იწყებს ფიქრს თუ რა შეიძლება კომპანიამ გააკეთოს ბლოგის საშუალებით, მაშინ როდესაც ბლოგი შესაძლებელია სრულიად შეუფერებელი იყოს კომპანიის პროდუქციისათვისა და იმიჯისთვის. როგორც გამოცდილება აჩვენებს, პროცესი პირიქით უნდა მიმდინარეობდეს და ტექნოლოგია უნდა ერგებოდეს ჩვენს მიზნებს და არა ჩვენი მიზნები ტექნოლოგიას.

ჩემი აზრით ეს ყველაზე მარტივი და ჩამოყალიბებული მოდელია დღეს-დღეობით, რომელიც მაქსიმალურად მოიცავს პროცესის სხვადასხვა ასპექტებს. თუმცა ის ერთადერთი არ არის… რას ფიქრობთ თქვენ?

ინტერნეტში მომხმარებლის მოზიდვისათვის და მასთან მარკეტინგის წარმოებისათვის უნივერსალური მეთოდები, როგორც ეს ბევრს ჰგონია არ არსებობს. ამიტომაც თუ ერთი კომპანიისთვის Facebook-ში შექმნილი ჯგუფი სასწაულებს ახდენს, მეორესთვის ის ტყუილად დროის კარგვაა, ერთი ფორუმი მუშაობს მეორე არა, რაღაც ბლოგები პოპულარულია ზოგი ნაკლებად და ა.შ.

გარდა იმისა რომ არსებობს ისეთი ფაქტორები როგორიც არის: საინტერესო კონტენტი, იოლად დასამახსოვრებელი და “catchy” დომენი, კარგი SEO და სხვა. არსებობს კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი – მომხმარებელი და მისი ქცევა ინტერნეტში.

როგორც ინტერნეტ-მარკეტინგში მონაწილე კომპანიებისთვის ასევე ინტერნეტში დაფუძნებული ბიზნესისათვის მნიშვნელოვანია მათი მომხმარებლების, რომლებსაც “რეალში” გარკვეული მახასიათებლები გააჩნიათ, ინტერნეტში ქცევის მიხედვით კატეგორიებად დაყოფა. სწორედ ამას ემსახურება სოციალური ტექნოგრაფიული პროფილის (Social Technographics Profile) ცნება. მომხმარებლის დახარისხების ეს მეთოდი ცნობილი კვლევითი კომპანიის, Forrester Research-ის გამოგონებაა. სოციალური ტექნოგრაფიული პროფილი ჩვენ საშუალებას გვაძლევს დავადგინოთ ჩვენი მომხმარებლის ქცევა ვებში და შევარჩიოთ შესაბამისი ინტერნეტ მედია მასთან ურთიერთობისათვის. მაშინ როდესაც ამ პროფილებისათვის საჭირო სტატისტიკა მხოლოდ რამოდენიმე ბაზრისთვის არსებობს, თვითონ მეთოდი გამოყენებადია ნებისმიერ ადგილზე, ნებისმიერი მასშტაბით (ისიც არ დაგვავიწყდეს რომ ინტერნეტს საზღვრები არ აქვს). ახლა კი დაწვრილებით მის შესახებ.

Forrester Research მომხმარებლებს ჰყოფს 6 ჯგუფად მათი ქცევის მიხედვით:

1. Creators – შემქმნელები
2. Critics – კრიტიკოსები
3. Collectors – შემგროვებლები
4. Joiners – გულზიარ-ები (ამის შესატყვისი ქართული სიტყვა არ ვიცი და ამიტომ ლექსიკონს დავეყრდნობი )
5. Spectators – მაყურებლები
6. Inactives – უმოქმედოები

თვითონ ჯგუფების სახელები მიუთითებს იმაზე თუ რას ნიშნავს თითოეული, თუმცა პატარა ახსნას მოვაყოლებ.

Creators არის მომხმარებელთა ჯგუფი რომელიც თვითონ ჰქმნის კონტენტს, მათ აქვთ ბლოგები, ისინი ხშირად ხსნიან ფორუმებზე თემებს და ჰქმნიან ჯგუფებს სხვადასხვა სოციალურ ქსელებში.

Critics ასევე აქტიური მომმხმარებლები არიან, თუმცა ისინი ამჯობინებენ კომენტარები გააკეთონ უკვე შექმნილ კონტენტზე, მათი რიცხვი ისევე როგორც შემქმნელების სხვა მომხმარებლეთან შედარებით მცირეა.

Collectors, ისინი აქტიურად იყენებენ RSS-ს, უკეთებენ ტეგებს სხვადასხვა საიტებსა თუ პროფილებს (მაგ.: del.icio.us-ში ან Last.fm-ში) და მონაწილეობენ ინტერნეტ გამოკითხვებში.

Joiners მომხმარებელთა ეს ჯგუფი, ქმნის ანგარიშებსა და პროფილებს სხვადასხვა ქსელებში, ისინი ტვვირთავენ იქ სურათებს და ცდილობენ შეავსონ (და განახლებულ მდგომარეობაში ამყოფონ) თავისი ინფო, თუმცა დისკუსიაში ნაკლებად მონაწილეობენ და კონტენტსაც თითქმის არ ჰქმნიან.

Spectators ეს ადამიანები კითხულობენ ფორუმებსა და ბლოგებს, უყურებენ ვიდეოს Youtube-ზე, თუმცა თითქმის არსად რეგისტრირდებიან და კომენტარსაც არასოდეს აკეთებენ, ეს იმ ხალხის კატეგორიაა რომელიც ინფორმაციას მხოლოდ იღებს, თუმცა არ ავრცელებს.

Inactives ეს კი იმ ადამიანების კატეგორიაა რომლებსაც ინტერნეტმა E-mail-ისა და ამინდის პროგნოზის გარდა სხვა სასარგებლო არაფერი მოუტანია. თუმცა მათი რიცხვი ხშირ შემთხვევაში საკმაოდ დიდია.

რა სარგებლობა მოაქვს ამ ყველაფერს?

მაგალითისათვის, თუ ჩვენ ვაწარმოებთ ისეთ პროდუქტს (ეს შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკური პროდუქტი, ასევე სერვისი ან სულაც კონტენტი) ფრანგი მამაკაცებისთვის რომელთა ასაკი 25-34 წელია, ჩვენ დავინახავთ რომ მათთვის მდიდარი ინფორმაციის მქონე საიტებია საჭირო, სადაც მათ კომენტარის გაკეთების საშუალება ექნებათ, თუმცა რეგისტრაციისა და მდიდარი პროფილების შექნმნა ნაკლებად არის სასურველი (იხ. სურათი).

ეს ასე, მარტივად და ზედაპირულად, ცხოვრება უფრო რთულია რა თქმა უნდა, თუმცა იმედია წარმოდგენა შეგექმნათ იმაზე თუ რაში გამოიყენება “სოციალური ტექნოგრაფიული პროფილი”.

ასეთი სტატისტიკის შედგენა, ჩვენთანაც არის შესაძლებელი, ინტერნეტ მომხმარებლების მიერ. ის რათქმა უნდა ნაკლებად სანდო, ნაკლებად პროფესიონალური და არასრული იქნება, თუმცა სურვილისამებრ ექსპერიმენტის ჩატარება შეიძლება.

აქ კი Forrester Research-ის მიერ შემოთავაზებული დემო-ხელსაწყო, ტექნოგრაფიულ პროფილებზე წარმოდგენის შესაქმნელად. ეს ასევე მხოლოდ ზედაპირული ნაწილია და მათ ბევრად უფრო დაწვრილებითი სტატისტიკა გააჩნიათ და მომხმარებლის უფრო მეტი მახასიათებელი (აქ მხოლოდ ასაკი, სქესი და გეოგრაფიული ადგილმდებარეობაა). Still, შეგიძლიათ ცოტა გაერთოდ:

http://www.forrester.com/Groundswell/profile_tool.html