ამ პოსტის დაწერა, Dodka.ge-ზე გამოქვეყნებულმა ჩანაწერმა გადამაწყვეტინა. პოსტი აწ უკვე ყვალსათვის ცნობილ ბლოგერს cyxymu-ს ეხებოდა, თუმცა ყურადღება იყო გამახვილებული  ქართული და უცხოური ინტერნეტ-სერვისების ავკარგიანობაზე. შემდეგ იყო დისკუსია იმის შესახებ, გვჭირდება თუ არა ქართული სოც.ქსელები თუ ბლოგ-პლატფორმები. იყო ნახსენები ქართული სერვისების უსაფრთხება და სანდოობა.

თუმცა, მოდით ტექნიკური საკითხები ამჯერად გვერდზე გადავდოთ და მთელი ყურადღება თემის იმ ნაწილს დავუთმოთ, რომელშიც ფანტაზია და ბიზნეს ალღო უფრო მნიშნველოვანია ვიდრე ჰოსტინგის bandwidth ან სერვერის ადგილმდებარეობა. და ამ ნაწილს, ქართულ ინტენეტში ინოვაციის პრობლემა (უფრო შორს წავალ და ვიტყვი თითქმის უქონლობა) ჰქვია.

თავიდანვე ვიტყვი, მე არ მივეკუთვნები ადამიანთა იმ ჯგუფს რომელიც თვლის რომ ქართული ინტერნეტ სერვისები, ამა თუ იმ მიზეზთა გამო, არ გვჭირდება და ჯობია “ვორდპრესი ვაქართულოდ”. არა ცუდად არ გამოგოთ, გაქართულება საჭიროა და მე თუ მკითხავთ ამ საკითხში მეტი გააქტიურებაც გვმართებს რადგან პროცესი კუს ნაბიჯებით მიიწევს წინ (თუმცა ეს სხვა თემაა), მაგრამ ქართული ინტერნეტის განვითარებისთვის ლოკალური პროექტებიც საჭიროა…

თუმცა იმას, რაც ქართულ ინტერნეტში ახლა ხდება, ზემოხსენებულთან საერთო არაფერი არ აქვს. მოდით ჩავატაროთ მოკლე ექსკუსია ქართულ ინტერნეტში. ვეწვიოთ ქართული საიტების კატალოგს, top.ge-ს, თავი დავანებოთ პირველ გვერდს სადაც ქვეყნის უდიდესი (!) პროვაიდერის ორი ოფიციალური ვარეზი, მეზობელი ქვეყნის სოც. ქსელის კლონი, ტელევიზიის საიტი, მაგთიFun, ლექსიკონი, ფორუმი, ერთი ორი ფაილ-ჰოსტინგი და ყველაზე საინტერესო, თავად ტოპ.გე არიან დაბანაკებული. Чем богаты, тем и рады, ასე თუ ისე მრავალფეროვნებაა. მივდივართ მეორე გვერდზე… სტოპ!

შევიდეთ forum.ge-ს “პოლიგონზე” (ადგილი სადაც ახალ საიტების შეფასება მიმდინარეობს):

რამოდენიმე ეული (და არც ისე ინოვაციური, გულზე ხელი რომ დავიდოთ) საიტის გარდა, დანარჩენები გვთავაზობენ: დაუვიწყარ სიამოვნებას, 100%-ით მუშა თამაშებს და ფილმებს სხვადასხვა უცხოურ ენაზე. ხალხში ასეთ საიტებს ვარეზებს უწოდებენ . თუ რას ნიშნავს ვარეზი ამის ახსნას აღარ დავიწყებ, თუ გაინტერესებთ უბრალოდ დაგუგლეთ იგი ან მოცემულ რომელიმე საიტზე შედით. ასევე აქ მოთავსებულია ქართული ვარეზების მუდმივი მეგობრები ფაილ-ჰოსტინგები, რომელთა სიცოცხლისსაშუალო ხანგრძლივობა ძალზედ დაბალია ხოლმე.

ასეთ მდგომარეობაში, მარტო უცხოური პროექტების თარგმნით შორს ვერ გავალთ. რაც არ უნდა იყოს, მგონი საჭიროა ქვეყანაში საიტების (რომლებშიც შესვლა შეიძლება) რაოდენობა, ცალ ხელზე თითების რაოდენობას, უნდა აჭარბებდეს (აქ ბლოგები და პერსონალური ჟურნალები არ ითვლება).

მაშ ასე, ქართული პროექტები გვჭირდება!

მე ვთქვი, ქართული პროექტები და არა უცხოური პროექტების უხარისხო კოპია. ბევრი ასეთი ქართული “პროექტი”, ჩინურ ტელეფონს ჰგავს. ხედავ ტელეფონს, თითქოს HTC Touch-ია, თითქოს ზედ Windows Mobile აყენია, თითქოს ფუნქციები სრულიად იგივეა (ზოგჯერ მეტიც კი), თითქოს… თუმცა არა, აშკარად ეტყობა რომ ჩინური подделка არის და უხარისხოა. მალე გაფუჭდება, შიგ შენახულ ინფორმაციასაც შეიწირავს და გადასაგდები იქნება. იმედია მიხვდით რისი თქმა მინდა.

ცალკე პრობლემაა დაკავებულ ნიშაში “ჩაკვეხება”. რთული მისახვედრი არ უნდა იყოს თითქოს რომ იქ სადაც არსებობს ტვიტერი რომელიც თვეში 1382% ზრდას განიცდის და ყველას პირზე აკერია, ქართული მიკრობლოგინგის სერვისის გაკეთება უადგილოა. იქ სადაც არსებობს ვორდპრესი რომელზეც მილიონობით ბლოგია დაჰოსტილი და უზარმაზარი “საფორთი აქვს”, ქართული ბლოგ-პლატფორმის გაკეთება სისულელეა. და ასე უსასრულოდ შეიძლება გაგრძელება.

მე მომხრე ვარ შეიქმნას ქართული პროექტები, თუმცა არ მინდა შეიქმნას ქართული პროექტები მხოლოდ შექმნისთვის. ამით იმის თქმა მინდა რომ საშინლად წინააღმდეგი ვარ ასეთი რამეების როგორიც არის: “მოდი შევქმნათ ქართული ბლოგ-პლატფორმა, ქართველებს ერთი კაი ბლოგ-პლატფორმა არ უნდა გვქონდეს?”

ხო, შეიქმნა ქართული… მერე?

რაიმეს შექმნისას, პირველ რიგში უნდა ვიფიქროთ იმაზე თუ:

1. რა სარგებელს მოუტანს ჩვენი ქმნილება მომხმარებელს?
2. რითი არის ჩვენი ქმნილება განსხვავებული უკვე არსებულისგან?
3. არის თუ არა ეს განსვავება ისეთი “წონიანი” რომ ხალხი გამოექცევა არსებულ სერვის-პროვაიდერებს და თქვენთან მოვა?
4. რა მიზანი გვაქვს პროექტის შექმნისას, გარდა იმისა რომ სხვა არაფერი გვაქვს საქმე და გვინდა დავკავდეთ და იმისა რომ “კაი, სუფთა ქართული პროექტი” შევქმნათ?

დავფიქრდეთ!

ამ დამაფიქრებელ ნოტაზე გემშვიდობებით, კეთილი სურვილებით. მომავალ შეხვედრამდე

გუშინ მთელი დღის განმავლობაში არ მუშაობდა ტვიტერი. მიუხედავად იმისა რომ ის გამართულად მუშაობს უკვე რამოდენიმე თვეა (ადრე მას ასეთი პრობლემები ყოველდღიურად ახასიათებდა), მე და ბევრ სხვასაც ეგონა რომ, ეს ერთი ჩვეულებრივი, არაფრით გამორჩეული, კიდევ ერთი სერვისის გადატვირთვაა. თუმცა, როგორც დღეს აღმოჩნდა, ეს ყველაფერი და კიდევ ბევრი რამ (შეტევები Blogger, Facebook, Livejournal და Youtube-ზე რომლებმაც უფრო შეუმჩნევლად ჩაიარა) გამოწვეულია ერთი მომხმარებელის Cyxymu-ს “ბრალი”. უფრო ზუსტად რომ ვთქვათ იმათი ბრალი ვისაც მისი “გაჩუმება” უნდოდა (ასეთი სახელი მისცა ამ ფაქტს ინტერნეტ-გამოცემა CNET-მა).

თუმცა, თვითონ ამ ფაქტმა არ გამოიწვია ჩემში უდიდესი გაკვირვება (ბოლო-ბოლო ის რომ ინტერნეტით შეიძლება ბევრის გაკეთება და ბევრის გაბრაზება ეს ცნობილია), ყველაზე აღსანიშნავი იყო მომხდარის ეფექტი. ის ჩემი აზრით აჩვენებს, თუ როგორი თავისუფალი, ძლიერი, გავლენიანი და… და დემოკრატიული არის ინტერნეტი. მომხდარი ასევე იმის მაჩვენებელია რომ ინტერნეტის გაკონტროლება, რისთვისაც მავანი იღწვის დაუღალავად, შეუძლებელია.

უფრო კონკრეტულად. შეტევის მწარმოებლების მიზანი იყო იუზერ Cyxymu-ს გაჩუმება (როგორც ჩანს რუსეთ-საქართველოს ომის წლისთავთან დაკავშირებით), რაც მათ თითქოს და მოახერხეს მისი ყველა ინტერნეტ-ანგარიშის გათიშვით. თუმცა რეალობა სულ სხვას გვაჩვენებს. მომხმარებელი Cyxymu ინტერნეტ სივრცის “ვარსკვლავი გახდა”.

თუ კი დღემდე მის შესახებ, რაღაც გარკვეული რაოდენობის ადამიანმა იცოდა, დღეს მის შესახებ რამოდენიმე ათეულობით ათასით მეტმა იცის. ამის დასტური კი, მასზე გამოქვეყნებული სტატიებია, უდიდეს ბლოგებსა თუ ინტერნეტ გამოცემებში. ალბათ ამ წუთის მდგომარეობით Cyxymu, მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი, ქაერთველი ბლოგერია, რაც მე პირადად მიხარია და წარმატებებსაც ვუსურვებ. ქვემოთ კი მოვიყვენ  რამოდენიმე სტატიის ლინკს სადაც მასზეა საუბარი:

Mashable

http://mashable.com/2009/08/07/twitter-facebook-2/

http://mashable.com/2009/08/06/twitter-ddos-attacks/

http://mashable.com/2009/08/07/twitter-comment-on-ddos-attack/

Guardian

http://www.guardian.co.uk/technology/2009/aug/07/internet-attacks-georgia-cyxymu

http://www.guardian.co.uk/world/2009/aug/07/georgian-blogger-accuses-russia – ინტერვიუ Cyxymu-სთან.

http://www.guardian.co.uk/world/2009/aug/07/georgian-blogger-cyxymu-accuses-russia?commentpage=1

CNET

http://news.cnet.com/8301-27080_3-10305200-245.html

http://news.cnet.com/8301-11424_3-10305661-90.html CNET-ის პოდკასტი

Gizmodo

http://gizmodo.com/5331983/ddos-attack-against-facebook-twitter-et-al-was-because-of-one-guys-livejournal

Brand Republic

http://www.brandrepublic.com/News/925578/Georgian-blogger-target-Twitter-Facebook-attack/

Forum.ge

http://forum.ge/?f=29&showtopic=33998704&st=0

BBC

http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8189162.stm

TimesOnline

http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article6742464.ece

NYTimes

http://www.nytimes.com/2009/08/07/technology/internet/07twitter.html?_r=4

http://bits.blogs.nytimes.com/2009/08/07/twitter-apps-blocked-as-attacks-continue-friday/

Daily Mail

http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-1204795/Cyber-attack-downed-Twitter-Facebook-aimed-lone-Georgian-blogger.html

European Voice

http://www.europeanvoice.com/page/european-voice-blogs/366.aspx?blogitemid=384

Big Mouth Media

http://www.bigmouthmedia.com/live/articles/major-internet-attacks-blamed-on-blogger-vendetta.asp/6192/

LATimes

http://www.latimes.com/business/la-fi-twitter7-2009aug07,1,4209260.story

ComputerWorld

http://blogs.computerworld.com/14508/cyxymu_ddos_denies_twitter_facebook_livejournal_service?source=rss_blogs

http://blogs.computerworld.com/14510/its_time_to_get_rid_of_windows

NewsRU.com

http://newsru.co.il/world/07aug2009/ddos511.html

Reuters

http://www.reuters.com/article/rbssITServicesConsulting/idUSN0612153720090807

http://blogs.reuters.com/mediafile/2009/08/07/twitter-georgian-blogger-south-ossetia-hack-attack/

TheRegister

http://www.theregister.co.uk/2009/08/07/twitter_attack_theory/

SCMagazine

http://www.scmagazineuk.com/Georgian-blogger-claims-he-has-been-made-a-scapegoat-for-the-Twitter-denial-of-service-attack-as-emails-sent-claim-to-be-from-him/article/141307/

Inopressa – TImes-ის სტატიის რუსული თარგმანი

http://www.inopressa.ru/article/07Aug2009/times/twitter.html

Газета.Ru

http://gazeta.ru/politics/2009/08/07_a_3233962.shtml

PCWorld

http://www.pcworld.com/article/169809/twitter_ddos_attack_politically_motivated_says_report.html

http://www.pcworld.com/businesscenter/article/169831/twitter_still_struggling_to_recover_from_dos_attack.html

CNN

http://edition.cnn.com/2009/TECH/08/07/russia.georgia.twitter.attack/index.html

Sky News

http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Georgia-One-Year-On-From-South-Ossetia-War-And-Tensions-Still-Run-High/Article/200908115356295

The Moscow Times

http://www.themoscowtimes.com/article/600/42/380335.htm

Good Morning Silicon Valley

http://blogs.siliconvalley.com/gmsv/2009/08/social-site-sieges-collateral-damage-in-cyberwar.html

Wikipedia

http://en.wikipedia.org/wiki/Cyxymu

ZDNET

http://government.zdnet.com/?p=5220

TGDaily

http://www.tgdaily.com/content/view/43555/108/

Darknet.co.uk

http://www.darknet.org.uk/2009/08/twitter-facebook-taken-offline-by-ddos-attacks/

Foreign Policy

http://neteffect.foreignpolicy.com/posts/2009/08/07/is_cyxymu_the_first_digital_refugee

F-Secure

http://www.f-secure.com/weblog/archives/00001746.html

McAfee

http://www.avertlabs.com/research/blog/index.php/2009/08/07/collateral-damage/

ფიქრობდნენ თუ არა შემტევები ასეთ შედეგზე? ვეჭვობ რომ არა…

P.S. აქ კი Cyxymu-ს პროფილების მისამართები (ზოგი მათგანი ახლაც გათიშულია)

http://www1.abkhaziya.net/

http://twitter.com/cyxymu

http://www.facebook.com/cyxymu

http://cyxymu.livejournal.com

http://cyxymu2.livejournal.com/

http://www.youtube.com/user/Cyxymu

http://evan.phenixblue.com/2009/08/cyxymus-livejournal/ – Cyxymu-ს ბლოგის ჩანაწერები ინგლისურად.

http://abodator.livejournal.com/13213.html Cyxymu-ს 6 აგვისტოს გამოუქვეყნებელი პოსტი.

Cyxymu-ის მხარდამჭერი ჯგუფი Facebook-ში

http://www.facebook.com/s.php?q=we+support+cyxymu&init=quick#/group.php?gid=112590519292&ref=search

და ბოლოს მინდა დავამატო ლინკები ამ ამბის შესახებ, ქართულ ბლოგებზე:

დოქტორ დესფიუსის ლაბორატორია

http://blog.gogelia.ge/about/guardian-%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%99%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%9B%E1%83%90-google-%E1%83%96%E1%83%94-%E1%83%93.html

Dodka.ge

http://dodka.ge/2009/08/07/soxumibuzz/

Ap-achi

ამ პოსტის გადმონაპოსტი, “პერეპოსტი ანუ”

http://ap-achi.blogspot.com/2009/08/cyxymu.html

BigCrow

http://bigcrow.wordpress.com/2009/08/07/rewind-back

Sweet.ge

http://sweet.ge/2009/08/cyxymu-lie/

ვიდეო მასალა
[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=hqst2jQq4yE]

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=ZslbqCmNmrw]

ამ დღეებში, დიდი რვიანის სახელმწიფოების შეხვედრისას ყველაფერთან ერთად “გაირკვა” რომ მედვედევი ლოთი ყოფილა, ხოლო ამერიკისშეერთებული შტატების პრეზიდენტი კი (რომელსაც ცოლ-შვილი ჰყავს სხვათაშორის), ყველას დასანახად ასეთი დონის შეხვედრებზე “სხვის ქალებს” უხერხულ ადგილებზე უყურებს ხოლმე. ამის დასამტკიცებლად კი მოყვანილ იქნა ქვემოთ მოცემული სურათები. პირველი მათგანი გავრცელდა Drudge Report-ის საშუალებით, რომელიც შემდეგ გავრცელდა ასევე ისეთ ბლოგებზე როგორიც არის Mashable. მეორე, კი პირველად ამ კონტექსტში სადღაც რუნეტში გაჩნდა და შემდეგ ჩვენს ეროვნულ ფორუმზეც გაიბრწყინა.

წყარო Reuters

იმის გამორკვევა, თუ  რამდენად მთვრალია მედვედევი და რას უპირებს ობამა სურათზე გამოსახულ ქალბატონს, კარგად ჩანს ვიდეოდან, რომელიც უმალვე გაჩნდა Youtube-ზე. აღმოჩნდა რომ ეს ორი სურათი იყო უტკა იხვი, და უბრალოდ კონტექსტიდან ამოგლეჯილი…

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=7f8MYeK1Cxw]

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=SMmX72N6EtE]

რა შუაშია ინტერნეტი? რომ არა ის, ასეთი ამბები ასეთი ელვისებური სისწრაფით არ გავრცელდებოდა (ზოგიერთ გაზეთი ამ შანსს ხელიდან არ გაუშვებდა თუმცა…) და რაც მთავარია არ მოხერხდებოდა ამ იხვების, ასეთი სწრაფი განეიტრალება. შედეგად, ჩვენ მივიღებდით ფაქტოიდებს. თუმცა თუ ჩვენს ზემოხსენებულ ფორუმს თუ გადავხედავთ, ზოგ ადამიანზე ინტერნეტის ეს ეფექტი არ მოქმედებს და მათ ახლაც სჯერათ რომ G8 შეხვედრაზე “გახეული მთვრალი მედვედევი” იყო.

წყარო www.boston.com

ქართული ფორუმის ძალის, Forum.ge-ს შესახებ ყველას თუ არა მომხმარებლების უმრავლესობას სმენია. მისი ძალის გამოვლინება ამა თუ იმ საზოგადოებრივ თუ პოლიტიკურ საკითხებში გვინახავს. თუმცა ინტერნეტს ძალა საქართველოს გარეთაც აქვს.  ბოლო დღეების მოვლენები ამტკიცებს რომ ვირტუალური სივრცის ისეთ წარმომადგენლებს როგორიც Twitter, Youtube და Facebook არის, შეუძლია გადამწყვეტი როლი ითამაშოს რეალურ მოვლენებში. დღეს ვისაუბრებ სოციალური ვების როლზე ირანის მოვლენებში.

#iranelection და Tehran 12 ივნისიდან მოყოლებული, მიკრობლოგინგის სერვისის Twitter-ის,  ტრენდული თემების  სიას შეუწყვეტლად ლიდერობს. რომელიმე ერთი თემის ასეთი აქტუალურობა ამ სოციალურ ქსელში პირველად შეინიშნება. ყველაფერი იმით დაიწყო რომ Wikipedia, Twitter, Facebook, Flickr, Youtube და სხვები გადმოცემდნენ სიახლეებს ირანული არჩევნების შესახებ, როგორც ეს ყველა აღსანიშნავი მოვლენის დროს ხდება. გაყალბებისა და ოპოზიციის შესაძლო პროტესტის შესახებაც ყველაზე ადრე აქ გაჩნდა ცნობები.

თუმცა ირანში დატრიალებული ამბების შემდეგ ეს მედია საშუალებები ზოგ შემთხვევაში ექსკლუზიურებიც კი გახდნენ. ეს მის შემდეგ მოხდა რაც ირანის მთავრობამ, ოფიციალური მედია საშუალებების წარმომადგენლების დევნა დაიწყო. ასეთ მდგომარეობაში, სხვა დროს, ჩვენ ვერ შევიტყობდით ირანში მიმდინარე მოვლენების ნახევარსაც კი, და მხოლოდ ირანის ცენტრალური ტელევიზიის და ზოგი გმირი ჟურნალისტის იმედზე უნდა დავრჩენილიყავით.

მაგრამ დღეს ჩვენ სხვა ეპოქაში ვცხოვრობთ. ინტერნეტმა დღეს დაამტკიცა რომ ინდივიდუალებს აქვთ არანაკლები ძალა ვიდრე ჟურნალისტებს, ჩვენ დავინახეთ რომ Twitter-ს შეუძლია უფრო ინფორმატიული და სარწმუნო იყოს ვიდრე CNN.  ისეთმა სერვისებმა როგორიც Flickr და Youtube არის მოგვცა საშუალება ვიზუალურად გვედევნებინა თვალი მოვლენებისთვის, ხოლო ისეთმა ვებსაიტებმა როგორიც ბლოგები, Facebook და განსაკუთრებით Twitter ამ მასალის ვირუსულად გავრცელებას შეუწყო ხელი. თვითონ მუსავი და ოპოზიციის სხვა წარმომადგენლები Facebook-ის საშუალებით ავრცელებდნენ მოწოდებებსა და მიტინგების შესახებ ინფორმაციას.

წყარო www.mashable.com

ინტერნეტმა ასევე უამრავი გულშემატკივარი შესძინა ირანელ პროტესტანტებს. სოციალურ ქსელებში მასიურად გამოჩნდა “გამწვანებული” პროფილის სურათები.

ასევე მოხდა კიდევ ერთი საინტერესო ფაქტი. როდესაც გაჩნდა ეჭვები რომ ირანელი ცენზორები სოციალურ ქსელებსაც ადევნიან თვალს და როდესაც რამოდენიმე ბლოგერის დაკავებაც მოხდა, Twitterის მომხმარებლებმა შემდეგი რამ მოიფიქრეს. ყველამ ვინც ამ მოვლენებს თვალს ადევნიდა და გულშემატკივრობდა თავის პროფილში ჩასწორება შეიტანა და ადგილსამყოფელში Tehran, Iran ჩაწერა. ამით ამ ინტერნეტ-აქციის მონაწილეები ცდილობდნენ ირანელი ცენზორებისთვის თავგზა აებნიათ და რამოდენიმე ასეული Twitter-ანგარიშის ნაცვლად (რომლებიც რეალურ თეირანელებს ეკუთვნოდა) ხელოვნურად შეექმნათ რამოდენიმე ათეული ათასი. არავინ იცის შეუშალა თუ არა ამან ხელი აჰმადინეჟადის მთავრობას, თუმცა თვითონ ფაქტია საყურადღებო.

მოკლედ ინტერნეტმა ამ დღეებში ირანელებს საშუალება მისცა:

1. ერთმანეთს თავისუფლად დაკავშირებოდნენ და ინფორმაცია გაეცვალათ.
2. დაკავშირებოდნენ გარე სამყაროს და მიეწოდებინათ ამბები რომლებსაც გარე სამყარო სხვა გზით ვერ შეიტყობდა.
3. საშუალება მისცა ირანელი ოპოზიციის უცხოელ გულშემატკივრებს მხარდაჭერა გამოეხატად და რაღაც მონაწილეობაც კი მიეღოთ პროცესებში.

ჯერ კიდევ უცნობია რითი დამთავრდება ირანში ქუჩის პროტესტები და სისხლიანი შეტაკებები, თუმცა სოციალურმა ვები შესაძლებელია გადამწყვეტი ფაქტორი აღმოჩნდეს დიქტატურის დამხობაში.